روماتیسم چیست؟
الهام رجائی، فوقتخصص روماتولوژی، با بیان اینکه روماتیسم مجموعهای از بیماریهای خودایمنی و التهابی است، اظهار کرد: در این بیماریها، سیستم ایمنی بدن به اشتباه به بافتهای سالم حمله میکند و علاوه بر مفاصل، ممکن است اندامهای مختلف بدن را نیز درگیر کند.
وی افزود: بیماریهای روماتیسمی به طور کلی در دو گروه اصلی تقسیم میشوند:
- روماتیسم التهابی (خودایمنی)
- روماتیسم مکانیکی یا آرتروز
به گفته این متخصص، هدف اصلی علم روماتولوژی، تشخیص زودهنگام بیماری و آغاز درمان مؤثر برای جلوگیری از آسیب دائمی مفاصل و سایر اندامها است.
تفاوت روماتیسم و آرتروز چیست؟
رجائی با اشاره به تفاوتهای اساسی این دو بیماری گفت: آرتروز یا بیماری مکانیکی مفصل، معمولاً در اثر افزایش سن، فرسایش غضروف و استفاده مداوم از مفاصل ایجاد میشود. در این بیماری، فاصله بین استخوانهای مفصل به مرور کاهش یافته و در نتیجه اصطکاک استخوانها باعث درد و محدودیت حرکت میشود.
وی افزود: آرتروز بیشتر مفاصل زانو، لگن، شانه و ستون فقرات را درگیر میکند و برخلاف روماتیسم، یک بیماری التهابی یا خودایمنی محسوب نمیشود.
در مقابل، روماتیسم التهابی علاوه بر مفاصل، میتواند پوست، کلیه، قلب، ریه، چشم، ناخن و سایر اندامهای بدن را نیز درگیر کند و به همین دلیل، بیماری پیچیدهتری به شمار میرود.
هر درد مفصلی، روماتیسم نیست
این فوقتخصص روماتولوژی تأکید کرد: بسیاری از افراد تصور میکنند هر نوع درد مفصل نشانه روماتیسم است، در حالی که بخش قابل توجهی از دردهای مفصلی منشأ مکانیکی دارند و به دلیل آرتروز، آسیبهای ورزشی یا مشکلات اسکلتی ایجاد میشوند.
وی همچنین یادآور شد که درمان و مدیریت پوکی استخوان نیز از حوزههای تخصصی روماتولوژی محسوب میشود.
علائم بیماری روماتیسم
رجائی با اشاره به اینکه روماتیسم همیشه با درد مفصل آغاز نمیشود، گفت: برخی بیماران ابتدا با علائم غیرمفصلی به پزشک مراجعه میکنند و همین موضوع تشخیص بیماری را دشوارتر میکند.
مهمترین علائم روماتیسم عبارتاند از:
- درد و تورم مفاصل
- قرمزی و گرمی مفصل
- خشکی مفاصل بهویژه در ابتدای روز
- ریزش شدید مو
- ضایعات پوستی قرمز و پوستهپوسته
- تغییرات ناخن
- قرمزی اطراف چشم
- ضعف عضلانی
- تنگی نفس
- درگیری قلب، کلیه یا ریه
به گفته این متخصص، در برخی موارد حتی سکته قلبی یا مغزی در سنین پایین میتواند ناشی از برخی بیماریهای روماتیسمی مانند سندرم آنتیفسفولیپید باشد.
تفاوت درد روماتیسم با درد آرتروز
رجائی یک راه ساده برای تشخیص اولیه این دو نوع درد ارائه کرد و گفت:
- درد روماتیسمی معمولاً با استراحت تشدید میشود و با فعالیت و حرکت بهبود مییابد.
- درد آرتروز برعکس، با فعالیت بیشتر شده و با استراحت کاهش پیدا میکند.
وی افزود: خشکی صبحگاهی مفاصل یکی از مهمترین نشانههای روماتیسم التهابی است و در صورت تداوم باید توسط پزشک متخصص بررسی شود.
آرتروز در چه سنی ایجاد میشود؟
این فوقتخصص روماتولوژی با بیان اینکه آرتروز بیشتر در سنین بالا دیده میشود، اظهار کرد: افزایش سن، فرسودگی طبیعی مفاصل و نوع فعالیتهای روزمره مهمترین عوامل ایجاد آرتروز اولیه هستند.
البته در برخی افراد، التهاب مفصل ناشی از بیماریهای روماتیسمی یا عفونتها در صورت درمان نشدن، میتواند به آرتروز ثانویه منجر شود.
سن شایع ابتلا به روماتیسم
رجائی گفت: اگرچه روماتیسم در تمام گروههای سنی، از کودکان تا سالمندان، مشاهده میشود، اما بیشترین شیوع آن در افراد ۲۰ تا ۵۰ ساله است.
وی تأکید کرد: افرادی که دچار تورم، قرمزی، درد شدید یا خشکی طولانیمدت مفاصل میشوند، باید در اولین فرصت به پزشک متخصص روماتولوژی مراجعه کنند، زیرا تشخیص زودهنگام میتواند از آسیب دائمی مفاصل جلوگیری کند.
آیا روماتیسم درمان میشود؟
این متخصص خاطرنشان کرد: امروزه بسیاری از بیماریهای روماتیسمی با داروهای جدید قابل کنترل هستند و در صورت تشخیص بهموقع و همکاری بیمار با پزشک، بیماری میتواند وارد مرحله خاموشی شود و فرد زندگی طبیعی خود را ادامه دهد.
آیا آزمایش خون برای تشخیص روماتیسم کافی است؟
رجائی در پایان با رد یکی از باورهای رایج درباره تشخیص روماتیسم گفت: تشخیص این بیماری تنها با انجام یک آزمایش خون امکانپذیر نیست و هیچ آزمایش واحدی برای تأیید قطعی همه بیماریهای روماتیسمی وجود ندارد.
وی توضیح داد: آزمایشهای تخصصی تنها برخی آنتیبادیها یا شاخصهای التهابی را بررسی میکنند و تشخیص نهایی بر اساس مجموعهای از علائم بالینی، معاینه پزشک، آزمایشهای تخصصی و در صورت نیاز تصویربرداری انجام میشود.
متخصصان تأکید میکنند در صورت بروز دردهای مداوم مفصلی، تورم، خشکی صبحگاهی یا علائم غیرعادی در سایر اندامها، مراجعه زودهنگام به متخصص روماتولوژی بهترین راه برای پیشگیری از پیشرفت بیماری و حفظ کیفیت زندگی است.
منبع: مشرق
